Wprowadzenie do bezpieczeństwa

„Czy kryptowaluty są bezpieczne?” to jedno z pierwszych pytań, jakie ludzie zadają, i to słuszne. Szczera odpowiedź: zależy, o które ryzyko chodzi.

Kryptografię, na której opierają się największe blockchainy, bardzo trudno złamać. Ale błędy w oprogramowaniu, mostach (bridges) i aplikacjach zbudowanych na nich i tak spowodowały duże straty, a większość osób, które tracą pieniądze na kryptowalutach, traci je, bo cena spadła, firma upadła, oszust je zwiódł albo straciły dostęp.

Podzielmy więc pytanie na cztery:

• Cena: czy wartość może spaść?
• Platforma: czy firma, która je przechowuje, może upaść?
• Kradzieże i oszustwa: czy ktoś może je zabrać?
• Dostęp: czy możesz sam się zablokować?

Ceny kryptowalut są zmienne: mogą się mocno i szybko zmieniać w obie strony. Bitcoin spadł o około 77%, z około 69 000 $ w listopadzie 2021 r. do około 15 500 $ w listopadzie 2022 r. (źródło: historyczne ceny CoinMarketCap). Wiele mniejszych monet straciło prawie całą wartość. Wyniki osiągnięte w przeszłości nie są wiarygodnym wskaźnikiem przyszłych wyników.

Żadne ustawienie ani aplikacja nie usunie tego ryzyka. Możesz je tylko ograniczyć:

• Używaj tylko pieniędzy, których stratę możesz udźwignąć, a nie pieniędzy na czynsz, rachunki czy nagłe wydatki.
• Jeśli w ogóle zdecydujesz się mieć kryptowaluty, niech to będzie kwota, której duży spadek zniósłbyś bez paniki.
• Zanim coś kupisz, zrozum, co masz i dlaczego.

Wykres pokazuje fikcyjną monetę: spadek, jaki może się zdarzyć w ciągu roku.

Jeśli firma przechowuje za ciebie kryptowaluty, jesteś od niej zależny. Platformy mogą zostać zhakowane, być źle zarządzane albo upaść. Gdy w listopadzie 2022 r. upadła giełda FTX, klienci nagle nie mogli wypłacić środków.

Liczą się tu dwa fakty. Po pierwsze, kryptowaluty nie są depozytem bankowym: nie są objęte ochroną depozytów. Po drugie, przepisy pomagają, ale nie usuwają ryzyka. W UE licencjonowani dostawcy na podstawie rozporządzenia MiCA muszą na przykład trzymać kryptowaluty klientów oddzielnie od własnych. To opis ogólnej zasady UE, a nie konkretnego dostawcy; w USA i innych krajach przepisy zależą od licencji dostawcy i miejsca, w którym działa.

Co możesz zrobić: sprawdź, czy dostawca ma licencję lub rejestrację tam, gdzie mieszkasz, przeczytaj, jak przechowuje aktywa klientów, i uważaj na każdą usługę, która obiecuje wysokie stałe zyski z twoich kryptowalut.

Kradzieże i oszustwa to największe ryzyko, któremu można zapobiec. Strony phishingowe, fałszywi konsultanci wsparcia i fałszywe platformy inwestycyjne są zaprojektowane tak, żebyś to ty oddał dostęp albo wysłał pieniądze. Przelewów kryptowalut zwykle nie da się cofnąć, więc to, co raz wysłane, zwykle przepada.

Utrata dostępu to ciche ryzyko: zapomniane hasło, zgubiony telefon, konto e-mail, do którego nie możesz się już dostać, albo zgubiona fraza odzyskiwania, jeśli sam trzymasz klucze.

Oba ryzyka mocno zmniejszysz dzięki nawykom, które poznasz w kolejnych lekcjach: unikalne hasła, uwierzytelnianie dwuskładnikowe, nigdy nie udostępniać kodów ani fraz odzyskiwania i zatrzymać się przed każdą płatnością, do której ktoś cię nakłania.

• Pytaj „bezpieczne przed czym?”: chodzi o cenę, platformę, kradzieże i oszustwa czy utratę dostępu.
• Ryzyko cenowe można tylko ograniczyć: używaj pieniędzy, których stratę możesz udźwignąć.
• Większości kradzieży i blokad zapobiegają nawyki, a nie szczęście.

Ceny kryptowalut mogą gwałtownie rosnąć i spadać – możesz stracić część lub całość włożonych pieniędzy. Kryptowaluty nie są objęte ochroną depozytów. Ta lekcja ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady finansowej.

Dalej: Jakie nawyki powstrzymują większość przejęć kont? Zabezpiecz swoje konta: hasła, 2FA i telefon